kembali ke halaman depan
bunga2.gif (1033 bytes)   Minggu Kliwon, 17 Juni 2007 tarukan valas
 

ORTI BALI  LEMBAR BASA BALI


Padunung Ngadut Patundung

Olih Nyoman Manda

 

            Dumun palemahan ring Bali wiakti kaastiang jagi nabdabin kauripan pawongan satak  mawinan kasengguh sikut karang satak. Sarana kauripan sakadi genah paumahan, panyanggra kauripan sakadi teba lan lahan gegenjahan pastika prasida nyanggra kauripan wong karamané sané satak punika abebanjaran. Ten ngantos ngampik napi malih ngangkangin palemahan teba pacang genah  masandekan. Karang sikut satak pastika pacang nyanggra pangayah kramané ring désa. Mawinan sahanan tanah palemahan kasengguh tanah ayah.

            Yan wénten krama tiosan rauh masandekan ajebos marana tulung krana kasakitan  ring  purin jero balian, malajah ngigel, nyastra ring sang pangawi wiadin panguruk patut sang marana tulung puniki mapiatur uning ring kelian banjaré mangda kapiuningin kawéntenannyané lan prasida mapitulung yan wénten punapi-punapi ring palampahan tamiu padunungé salami ngrereh pangajian wiadin pangupa jiwan (sakadi nanggap ngalap kopi, ngergaji kayu, ngwangun umah, wiadin wantilan/pura). Yadiastun menawi tan keni dudukan napi-napi, nanging ri tatkala odalan ring kahyangan tiga sawengkoning pakarang satak ayah punika patut maturan canang sasidan sakadi nyarengin subakti kramané nyanggra karahajengan palemahan désané.

            Mangkin wong padunung boya ja saking semeton Bali kémaon, wong padunung sampun akéh rauh saking pulina nusantara lan dura negara sané magarang munuh merta di Bali. Sakadi riin yan padunung jumenek rauh ring désa pakraman napi malih sué munuh merta driki patut mapiungu atur ring prajuruné.

Napi malih aab jagat sakadi mangkin mangda kauningin sira sané pasliwer  ring palemahan kramané. Puniki pastika kalaksanayang napi malih yén wong padunung punika pacang ngrereh KTP jati pawastan sengguhnyané. Sakadi kauningin Perda ring sahanan kabupatén ring Bali mangda sang padunung nglapor 2 x 24 jam. Driki prasida prajuru naméngan sang padunung pakraman désané,

Mangkin sasukat wénten UU NO: 32/2007 pasal 15, selami awarsa padunung ring genah sané katuju tan perlu mapaungu ring sang pangétang genah punika. Banget matungkalik pisan ring Perda sané wénten ring sajebag Bali. Yan awarsa padunungé pasliwer tan kayatnain pastika élah ipun malaksana nganggoang kita. Nangggoang kita sané numbuhang biuta.

            Yadiastun Bali puniki Indonésia, patut yatnain wong padunung sané rauh mangambyar ka Bali. Tanah Bali puniki tanah ayah sira magenah driki patut ngastitiang tanah Baliné antuk yadnya. Yadiastun mabinan margi, nanging tanahé tanah pakraman. Naméngin parauh padunung blabas sakadi mangkin patut  sareng sami panjak Bali napi malih manggalaning jagat  sampunang ampakanga pisan, piitang karangé sampunang nampi padunung, karyanang awig-awig panyengker sané kalugra mangda prasida sampunang tanah Bali puniki katrojong pisan yadiastun Bali bumi Indonésia. Punapi antuk ngrereh panyukat mangda tan élah pesan anaké teka di gumi Baliné sané setata kapancering antuk yadnya sekala niskala. Sira malih yén nénten pakraman Baliné nyengkerin karangé apang tan katundung napi malih kalarung. Mangkin sampun galah karyané sami kaambil, sakadi ring pasar sénggol, sakadi tukang tigtig padi, dagang ri tatkala odalan di pura, buruh kasar, ring sahanan kauripan sampun pastika kaambil tan wénten krama Bali nglakonin tambis-tambis benjang  kasorog ka bucu mati. Sang padunung teka ngadut patundung. Niki patut waspadain antuk winaya wicaksana krana guminé madasar Pancasila. Di lantang kalah di bawak kaon. Apang ten benyahé ngandang, aluh lan élah sang padunungé nglincak, yan sangkaning mamatut ipun mamunuh merta ten ja sapunapi, nanging yan ngusak asik tingkahné, sakadi rihin ring Legian Kuta, napi pikenoh caruné yan sakancan gumatat-gumitité butané néngkléng atiban driki. Indayang pikayunin apang ten nyén polosé melesin i raga ané ngayahin karangé. Gendingé ngajegang Bali, nanging kaojog karejeg ajak liu awarsa suwénnya napi  pacang menengakna?

 

 

 

ke atas

 
LIVE RADIO GLOBAL
Live Radio Global FM Kinijani

 

CUACA

www.bali-travelnews.com